Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Çalışma Saatleri : Pazartesi <> Cuma - 09:00 'dan 17:00' a kadar.
  İletişim : +90 212 225 20 49

Kalça Protezi

kalca-protezi

Total Kalça Protezi, bozuk eklem yüzeyinin yapay materyallerle değiştirilerek ekleme tekrar fonksiyon ile stabilite kazandırılmasını ve mevcut ağrıların ortadan kaldırılmasını amaçlamaktadır.

Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de son 15 senede total eklem protezi uygulaması giderek artan oranlarda yapılmaktadır. En çok başarılı sonuçların alındığı ve dolayısıyla en çok uygulanan bölgeler diz ve kalça protezleridir. Bununla beraber sırasıyla omuz, dirsek, el parmakları, ayak ve el bileği protezi uygulamaları da gelişmektedir.

Kalça ve diz protezi sonrası ortalama 15-20 sene hasta rahat etmektedir. Ancak bu sürenin sonunda protezin oturduğu kemik yüzeyinde zayıflama olacağından protez gevşemeye başlar ve hastada ağrılar ortaya çıkar. Bu durumda ilk protezin çıkartılıp yerine ikinci bir protezin konulması gerekir. Unutulmamalıdır ki, ikinci protezin süresi daha kısadır.

Kalça Protezi Çeşitleri

Total Kalça Protezi

Total kalça protezi operasyonunda eklemin her iki yüzeyi plastik, seramik veya metal komponentlerle değiştirilir. Konulan parçaları yerinde tutmak üzere 2 yol mevcuttur. Bunlardan biri polimetimetakrilat adıi verilen çimento ile tespittir. Diğeri ise özel hazırlanan ve kemiğin gelişimine uygun olarak kemikle bütünleşen parçalardan oluşan çimentosuz protezlerdir. Bazı çimentosuz implantlarıin yüzeylerinde yeni kemik oluşumunu sağlayabilecek biyolojik olarak aktif olan maddeler de bulunmaktadır.

Çimentosuz Kalça Protezleri

Bugün kalça protezlerinin büyük çoğunluğu çimentosuz olarak yapılmaktadır. Çimentosuz kalça protezlerin üzerinde içine kemik büyümesini sağlayan pütürlü bir yüzey vardır. Bu kalça protezleri yuvaya ve aşağıda uyluk kemiği içine çakılır. Kalça protezinin üzerindeki pütürler içine doğru büyüyen kemik yapısı protez ile kemiğin birbirine kaynaşmasını sağlar, kalça protezini vücudun bir parçası gibi tespit eder.

Bu pütürlü yapıların kalça protez metaliyle aynı cinste olanları olduğu gibi, hidroksi apetit” denilen bazı biyolojik kaplamalar kemik- kalça protez kaynaşmasını hızlandırmakta ve kuvvetlendirmektedir. Kalça Protezlerinin hareket eden top-yuva aksamlarının hangi maddeden yapıldığı da çok önemli bir faktördür. Döküm teknolojisi de en önemli noktalardandır. Dışarıdan tamamen pürüzsüz görülen metal yüzeylere mikroskopla baktığınızda döküme bağlı küçük delik-çukurlar (carbage) görülür. Bu delik ve çukurlar sürtünme sırasında karşıdaki plastik malzemeyi çizer ve aşındırır bu da kalça protez ömrünü kısaltır. Ultra modern döküm teknolojileri ile bu delik ve çukurlar 50 kata yakın azaltılabilmektedir. Fakat bu teknoloji çok pahalıdır ve çok az firma bu olanağa sahiptir.

Çimentolu Kalça Protezleri

Kalça Protezinin kemiğe polimetil metakrilat denilen tıibbi bir yapıştırıcı ile kemiğe yapıştırılarak yapılan protezlere çimentolu kalça protezleri denir. İlk kalça protezleri çimentolu yapılmış halen de bazı durumlarda yapılmaktadır. Kalça protezi teknolojisi olarak çok daha basit ve ucuzdur.

Çimentolu kalça protezlerinin de uyumu mükemmel olup 25 yıla kadar dayanabilmektedir. Çimentolu kalça protezlerinde uzun ömrün sırrı günümüzde 3. kuşak çimentolama denilen bir teknikten geçer. 3.Kuşak çimentolama , çimentolanan bölgenin basınçlı su ile yıkanması, tamamen kuru bir çimentolama alanı yaratılması ve çimentolamanın yüksek basınçlı yüksek akışkan çimento ile yapılmasıdır. Çimentonun avantajı gerek kemikle kalça protezi birbirine bağlayan bir yapı olması gerekse katı bir maddenin ortama kattığı biyomekanik güçtür. Bugün için kullanılan materyallerde kırılma olayı son derece azdır.

Çimentolu kalça protezlerde zaman içinde soruna neden olan problem, kemikten gevşeyebilmeleridir.

Çimentolu kalça protezlerin bir sorun olduğunda çıkarılması ve değiştirilmesi teknik olarak çimentosuz kalça protezlerine göre çok daha zordur.

Kalça Protezi Yüzey Kaplama

Son yıllarda geliştirilen bu yeni yöntem genç-aktif hastaların kalça sorunlarında çok önemli bir yaklaşım sağlamıştır. Klasik kalça protezlerinde uyluk kemiği başı kesilmekte ve kalça protezi uyluk kemiğinin içine çakılmaktadır. Yüzey kaplama kalça protezlerinde ise baş kesilmeden biçimlendirilmekte ve kalça protezinin alt kısmı başa kemik çimentosu ile yapıştırılmaktadır.

Yuva kısmı da klasik kalça protezlerinden farklı olarak tek parçadır ve her iki yüzey de metaldir. Klasik kalça protezlerinde yine baş çapları 28-32-36 mm çaplarındadır. Yüzey kaplama kalça protezleri ise 44mm den başlar ve büyür.

Bu büyük yapısal farklar bazı çok büyük avantajlar sağlar:

  • Çıkma riski çok düşüktür
  • Kalça hareket genişliği normal kalçadan farklı değildir.
  • Geniş yüzey nedeniyle ağırlık geniş yüzeye yayıldığından yüzey aşınması çok daha azdır
  • En önemli avantajı alt kısmının değiştirilmesi kısa ve basit bir operasyonla gerçekleştirilebilir.

Fakat dezavantajları da vardır:

  • Klasik kalça protezlerin 25-30 yıllık dayanma sürelerine karşın alt kısmı 15 yıl civarında dayanır. Üst kısmının ömrü ise klasik kalça protezlerinden çok daha uzundur.
  • Kemik erimesi olan vakalarda normalde de var olan kalça kırığı riskini arttırır.
  • Operasyon tekniği klasik kalça protezine göre çok daha zordur ve sadece bu konuda deneyimli cerrahlar tarafından yapılmalıdır.

Bu nedenlerle 50 yaş altı erkek ve menapoza girmemiş kadınlarda tercih edilir. Kalça protezin değiştirilmesi çok basit bir işlem olduğundan küçük bir işlemle 40-45 yıllık sorunsuz bir yaşam sağlanır. Bu kalça protezi operasyonunu geçiren hastalar her türlü sporu yapabilirler.

Top ve Yuvanın Cinsine Göre Kalça Protezi

1.Metal baş-plastik yuva:

En eski kullanılan, en ucuz protez tipidir. Günümüzde polietilen denen plastik yuva teknolojisi çok gelişmiş ve seramik yuvalara benzer dayanıklılığa ulaşmıştır. Ancak bu yeni teknoloji dayanıklı plastikler oldukça pahalı ve çok az sayıda firma tarafından üretilebilmektedir. Yine son zamanlarda yüksek kaliteli plastik yuvalarda “oxinium” denilen özel kaplama başlar kullanılarak seramik baş ve yuvaya eşdeğer dayanıklılık elde edilmiştir.

2.Seramik baş- seramik yuva:

Son zamanlarda kullanılmaya başlanılan ve sürtünmeye karşı çok dayanıklı bir sistemdir. Genç, aşırı kilosu olmayan, kadınlarda tercih edilir.

3.Metal baş-metal yuva:

Sürtünme ve darbeye en dayanıklı kalça protezi tipidir. İleri aktivitesi olanlar, yüksek kilodakiler ve genç erkeklerde tercih edilirler. Sürtünmeyle çıkan mikroskopik ölçüdeki metal maddelerin kanda (kobalt-krom ve molibdenyum) bir miktar yükselmesi söz konusudur. Bugüne kadar bu yükselmenin hiçbir yan etkisine rastlanmamış olsa da doğum yapma olasılığı olan kadınlarda tercih edilmezler.

Bu protezlerin kaynaması için sağlıklı bir kemik yapısına gerek vardır.75 yaş alti ciddi bir sağlık sorunu olmayan hastalar bu grupta değerlendirilir. Genel sağlığı bozuk veya 80 yaş üzeri hastalarda kalça protezin uyluk kemiği içine giren parçasında zaman zaman mikro bir hareket oluşur ki bu diz bölgesine vuran ağrılara neden olabilir. Bu nedenle böyle hastalarda kalça komponenti çimentosuz, femoral komponenti çimentolu hybrid ( melez ) kalça protezi kullanılır. 80 yaş üzeri, kemik erimesi fazla olan hastalarda ise tamamen çimentolu kalça protezleri kullanılabilir. Burada bahsedilen yaş sınırları hastadan hastaya değişiklik gösterir.Kalça protezi operasyonu aslında bir kemik operasyonu gibi gözükse de bu konuda deneyimli tüm kalça protezi cerrahlarının ortak fikri aslında kalça protezi operasyonunun kemik operasyonu olduğu kadar yumuşak doku operasyonu olduğudur. Deneyimli kalça protezi cerrahlarının kemik kesimlerinde kararı sonucu etkileyebilir. Ama asıl önemli olan adele dengesinin ayarlanması, hareket kısıtlığına neden olan kapsül- adalelerin gevşetilmesi, kalça yüksekliğinin ayarlanmasıdır.

Hastaların kalça protezi operasyonu öncesi anestezi uzmanlarınca muayenesi ve bir takım kan testleri, elektro, akciğer grafileri mutlaka yapılır. Gereken hastalarda dahiliye, kardiyoloji ve diğer uzmanların muayenesi de istenir. Günümüzde kalça protezi operasyonları genellikle “epidural anestezi” ile yapılmaktadır. Belden tamamen ağrısız bir biçimde kılcal bir boru yerleştirerek buradan yapılan ilaçla hastanın belden aşağısı uyuşturularak operasyon yapılır. Hasta ameliyathane ortamını görmek istemezse uyku ilacı ile yine narkoz verilmeden operasyon esnasında gece uykusuna benzer biçimde uyutulabilir. Epidural anesteziye uygun olmayan hastalarda genel anestezi uygulanır.

Kalça Protezi Kimlere Uygundur?

Kalça eklemi artrit, kalça çıkığı ya da damarlanma bozukluğuna bağlı olarak ileri derecede hasar görmüş kişilerde, diğer tedavi yöntemleri (ilaçlar, fizik tedavi, eklem içi enjeksiyonlar ve baston kullanımı) sonuç alınmazsa kalça protezi uygulanır. Günlük yaşam aktivitelerini engelleyen şiddetli ağrı, hareket kısıtlılığı ve kısalık durumlarında kalça protezi en iyi tedavi seçeneğidir. Hastanın 60 yaş üzerinde olması tercih edilir, ancak gerekli olduğu durumlarda daha genç hastalara da uygulanabilir.

1- Kalça Kireçlenmesi

Kalçadaki kireçlenmeye bağlı rahatsızlıklarınız hayat standartınızı istemediğiniz kadar düşürdüyse protez zamanınız geldi demektir. Buradan anlaşılabileceği gibi ameliyat zamanlamasına doktor ile birlikte hasta karar verir.

2- Kalça Kırıkları

Kalçanın boyun çevresi kırıklıklarının bir kısmı kaynama özelliğine sahip değildir. Bu nedenle kırık parçanın ameliyatla çıkarılması ve kalça fonksiyonlarının devamı için protez uygulanması gerekir.

3- Avaskuler Nekroz

Avaskuler Nekroz; kalça ekleminin baş kısmını besleyen damar yapısının bir kısmının fonksiyonunu kaybederek femur başının canlı bölümünün ölmesi ve sonrasında buranın çökmesidir. Uzun süreli veya yüksek doz kortizon kullanımı, alkolizm gibi gibi nedenlerle Avaskuler Nekrozun ileri evrelerinde veya diğer tedavi yöntemleri yetersiz kaldığında kalça protezi ile tedavi edilir.
İleri yaşı ve osteoporozu olan hastalara çimentolu protez uygulanmalıdır. 60 yaş civarındaki hastalarda çimentosuz protez uygulanır. Çimentosuz protezlerde; protez üzerinde büyüyen kemik yapı, protezi vücudun bir parçası gibi tespit eder. Kaynama için sağlıklı kemik yapısına gerek vardır. 70 yaş üzeri ve sağlık sorunu olan hastalarda femura çimentolu uygulama yapılır.