Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Çalışma Saatleri : Pazartesi <> Cuma - 09:00 'dan 17:00' a kadar.
  İletişim : +90 212 225 20 49

Kalça Protezi Ameliyatı

kalca-protezi-ameliyati

Ameliyat Öncesi

  • Ameliyat öncesinde sağlığınıza iyi bakmanız gerekmektedir.  Doğru beslenin ve alkol alıyorsanız miktarını azaltın.Ağız ve diş sağlığınız konusunda sorun yaşıyorsanız mutlaka tedavi olun.
  • Sigara içiyorsanız, ameliyattan önce bırakın.
  • Düzenli olarak aldığınız ilaçlar konusunda doktorunuzu bilgilendirin.
  • Ameliyattan önce vücudunuzda herhangi bir enfeksiyon varsa, iyileşme sürenizin daha kısa olması için doktorunuzun  tavsiyelerine uyun.
  • Şeker ya da yüksek tansiyon gibi kronik bir rahatsızlığınız varsa doktorunuz bu hastalıkların ameliyat sürecinize etkisi konusunda sizi bilgilendirecektir.

Evdeki Planlama

  • İyileşme sürecinin ilk safhalarında merdiven inip çıkmamaya özen gösterin. Merdiven kullanma zorunluluğunuz varsa mutlaka tutunabileceğiniz bir trabzan olmalıdır.
  • Eviniz 2 katlı ise bir süreliğine yaşam alanı olarak sadece giriş katı kullanınız. Evde ayağınızın altından kayabilecek hafif halı ve kilimleri kaldırınız.
  • Banyo yaparken duş ya da banyo küvetinin yanında bir tutunma yeri ve yıkanmanız için bir duş sandalyesine ihtiyacınız olacaktır.
  • Sırtınızı dik bir şekilde yaslayabileceğiniz kolçaklı koltuklara  oturmaya özen gösteriniz.
  • Kalça protezi ameliyatından sonra evdeki tüm aktiviteleriniz için size yardımcı olabilecek biri olması önemlidir.

Ameliyat Süreci

Ameliyattan ne kadar önce yemek yemeyi ve sıvı almayı kesmeniz gerektiği size bildirilecektir. Ameliyatı gerçekleştirecek olan doktorunuza, kullanmakta olduğunuz ilaçların listesini verin. Ameliyat için hastaneye geldiğinizde size süreç hakkında detaylı bilgi verilecektir.

Ameliyat Sonrası

Ameliyattan sonra bir süre ağrı hissedebilirsiniz ancak bunu gidermek için belirli aralıklarla ağrı kesici uygulaması yapılacaktır. Ameliyatınızdan birkaç saat sonra ayakta durabilir veya yürüteç yardımıyla yürümeye başlayabilirsiniz. Damar yolu ve sondanız çıkarılmamış olduğu için yürüteç kullanırken dikkatli olmalısınız. Yürüyüş ve egzersizler iyileşme sürecinizde büyük önem taşımaktadır. Doktorunuz ne zaman taburcu olacağınız konusunda sizi bilgilendirecektir.

Kalça protezi ameliyatından sonra yapay bir kalça ekleminin doğal bir kalça gibi bükülmesi ve dönmesi mümkün değildir. Başlangıçta gün içerisinde yapacağınız bazı hareketler yeni eklemi fazla zorlayabilir. Bu nedenle doktorunuzun tavsiyelerine eksiksiz uymanız gereklidir.

Otururken…

  • Oturmak için sert ve yüksek sandalyeleri ya da kolçaklı koltukları tercih edin.
  • Bacak bacak üstüne atmayın.
  • Otururken bacaklarınızı bitiştirmek yerine ayrık tutun.

Eğilirken… 

Ayakta dururken ve oturur pozisyonda gövdeniz bel seviyenizden aşağıda olacak şekilde eğilmeyin.

Dikkat Etmeniz Gerekenler

  • Yatarken, otururken ve ayakta dururken  ayağınızı içe ya da dışa doğru bükmeyin.
  • Merdiven çıkarken ilk önce sağlam bacağınızla, inerkende ameliyatlı  bacağınızla adım atın.
  • İyileşme döneminizde bağsız ayakkabılar giymeye özen gösterin.
  • Kalça ağrısı, baldır ve bacakta ağrı – şişme, ameliyat yerinde kızarma – yanma ve sızıntı, yüksek ateş, göğüste ağrı ve  solunum güçlüğü gibi durumlarda mutlaka doktorunuza  başvurun.
  • Cinsel yaşama dönüş konusunda doktorunuzun önerilerine  uyun.
  • Düzenli olarak yürüyüş yapın.
  • Kontrol muayenelerinizi ihmal etmeyin.

Kalça Protezi Operasyonu Sırasında ve Sonrasında Olası Komplikasyonlar

1.Enfeksiyon;

İyi ameliyathane koşullarında kalça protezi operasyonlarında enfeksiyon oranı % 1 in altındadır. İyi ameliyathane koşulları denilirken “laminar air flow ” denilen özel mikrop bulaşmasını engelleyen bir sistem bulunmasıdır. Normal ameliyathanelerde enfeksiyon oranları % 5-10 arasındadır.

Aynı zamanda son zamanlarda ileri merkezlerde kalça protezi operasyonları sırasında kask biçimli özel ameliyat başlıkları kullanılmaya başlanmıştır. Bu başlıklar operasyon ekibinin tepeden aşağı kadar tamamen mikropsuz bir örtünüm sağlar. (normalde ekibin boyundan aşağısı mikropsuz olarak örtülüdür ve şapka ve maske ile desteklenir. Operasyon kaskları laminar air flow sisteminin yukarıdan aşağı gelen hava akımının operasyon ekibinin steril (mikropsuz) olmayan baş, ense yüz gibi bölgelerinden operasyon sahasına doğru mikrop inmesine engel olur. Aynı zamanda günümüz operasyonlarında basınçlı yara yıkama sistemlerinden yüze su sıçrayabilmektedir. Yüze sıçrayan damlaların küçük bir kısmı yüzdeki mikroplu alana çarpıp mikropları yeniden operasyon alanına götürebilir. Kask ve mikropsuz başlık sistemi bu riski de ortadan kaldırır.

Enfeksiyon olursa yeniden bir operasyonla ile eklemin yıkanması gerekebilir. İleri enfeksiyonlarda operasyonda konulmuş olan kalça protezinin çıkarılması gerekebilir. Bu durumda 6-12 hafta antibiyotik kullanımı sonrası yeniden kalça protezi konabilir.

Enfeksiyon olmaması için anestezi sırasında damardan antibiyotik verilmektedir. Antibiyotik kullanımına ameliyat sonrası da devam edilmektedir. Ayrıca kullanılan aletlerin sterilizasyonuna çok dikkat edilmektedir

2.Derin ven trombozu (toplar damarlarda kan pıhtılaşması) :

Bu komplikasyon %5 in altındadır. Genellikle 3.üncü günden sonra görülme olasılığı başlar, 6-10 uncu günler en fazla görülür. Ancak nadiren de olsa operasyondan aylar sonra da görülebilmektedir. Derin ven trombozlarının da % 5-10 kadarı (tüm hastaların 10 binde 5-10 u ) pıhtının koparak akciğere veya beyine giderek hayati risk yaratabilir. Hastaların bazılarında ek risk faktörleri de vardır. Bunlar kadınlarda doğum kontrol hapları kullanılması, hastaların daha önce derin ven trombozu geçirmiş olması, bacaklarda varis bulunması, ailevi yatkınlık vb.

Derin ven trombozundan korunmak için kan sulandırıcı ilaçlar, operasyon sonrası antiembolik çoraplar giydirilmesi, yatak içi egzersizler ve erken ayağa kaldırmak riskleri azaltmaktadır. Eğer hastalarda ek risk faktörleri varsa bu uygulamalar daha da uzatılmaktadır.

3.Teknik hatalar:

Kalça protezi ameliyatları teknik olarak son derece komplike operasyonlardır. Bu nedenle teknik hatalara bağlı komplikasyon olasılığı her zaman ve her yerde olabilmektedir. İyi ellerde teknik hatalara bağlı komplikasyonların riskleri çok azalmakta ve sonuca etki eden teknik hatalar çok nadiren oluşmaktadır.

4.Kalça çıkması:

Kalça protezi operasyonu olan hastalarda 3 ay belirli hareketleri yapmaları yasaklanır. Bu hareketler kalçayı 90 derece üzerinde bükmek, bacak bacak üzerine atmak, çorap giymek, bacağı içe çevirmek gibi hareketlerdir. Bunları yaparsanız kalça ekleminin kapsülü tam iyileşmediği ve adele dengesi tam kurulamadığı için kalça yerinden çıkabilir. Bu durumda kalçanın yerine konması için genel anestezi altında bir girişim gerekir.

kalca-protezi

Kalça Protezi Çeşitleri

Total Kalça Protezi

Total kalça protezi operasyonunda eklemin her iki yüzeyi plastik, seramik veya metal komponentlerle değiştirilir. Konulan parçaları yerinde tutmak üzere 2 yol mevcuttur. Bunlardan biri polimetimetakrilat adıi verilen çimento ile tespittir. Diğeri ise özel hazırlanan ve kemiğin gelişimine uygun olarak kemikle bütünleşen parçalardan oluşan çimentosuz protezlerdir. Bazı çimentosuz implantlarıin yüzeylerinde yeni kemik oluşumunu sağlayabilecek biyolojik olarak aktif olan maddeler de bulunmaktadır.

Çimentosuz Kalça Protezleri

Bugün kalça protezlerinin büyük çoğunluğu çimentosuz olarak yapılmaktadır. Çimentosuz kalça protezlerin üzerinde içine kemik büyümesini sağlayan pütürlü bir yüzey vardır. Bu kalça protezleri yuvaya ve aşağıda uyluk kemiği içine çakılır. Kalça protezinin üzerindeki pütürler içine doğru büyüyen kemik yapısı protez ile kemiğin birbirine kaynaşmasını sağlar, kalça protezini vücudun bir parçası gibi tespit eder.

Bu pütürlü yapıların kalça protez metaliyle aynı cinste olanları olduğu gibi, hidroksi apetit” denilen bazı biyolojik kaplamalar kemik- kalça protez kaynaşmasını hızlandırmakta ve kuvvetlendirmektedir. Kalça Protezlerinin hareket eden top-yuva aksamlarının hangi maddeden yapıldığı da çok önemli bir faktördür. Döküm teknolojisi de en önemli noktalardandır. Dışarıdan tamamen pürüzsüz görülen metal yüzeylere mikroskopla baktığınızda döküme bağlı küçük delik-çukurlar (carbage) görülür. Bu delik ve çukurlar sürtünme sırasında karşıdaki plastik malzemeyi çizer ve aşındırır bu da kalça protez ömrünü kısaltır. Ultra modern döküm teknolojileri ile bu delik ve çukurlar 50 kata yakın azaltılabilmektedir. Fakat bu teknoloji çok pahalıdır ve çok az firma bu olanağa sahiptir.

Çimentolu Kalça Protezleri

Kalça Protezinin kemiğe polimetil metakrilat denilen tıibbi bir yapıştırıcı ile kemiğe yapıştırılarak yapılan protezlere çimentolu kalça protezleri denir. İlk kalça protezleri çimentolu yapılmış halen de bazı durumlarda yapılmaktadır. Kalça protezi teknolojisi olarak çok daha basit ve ucuzdur.

Çimentolu kalça protezlerinin de uyumu mükemmel olup 25 yıla kadar dayanabilmektedir. Çimentolu kalça protezlerinde uzun ömrün sırrı günümüzde 3. kuşak çimentolama denilen bir teknikten geçer. 3.Kuşak çimentolama , çimentolanan bölgenin basınçlı su ile yıkanması, tamamen kuru bir çimentolama alanı yaratılması ve çimentolamanın yüksek basınçlı yüksek akışkan çimento ile yapılmasıdır. Çimentonun avantajı gerek kemikle kalça protezi birbirine bağlayan bir yapı olması gerekse katı bir maddenin ortama kattığı biyomekanik güçtür. Bugün için kullanılan materyallerde kırılma olayı son derece azdır.

Çimentolu kalça protezlerde zaman içinde soruna neden olan problem, kemikten gevşeyebilmeleridir.

Çimentolu kalça protezlerin bir sorun olduğunda çıkarılması ve değiştirilmesi teknik olarak çimentosuz kalça protezlerine göre çok daha zordur.

Kalça Protezi Yüzey Kaplama

Son yıllarda geliştirilen bu yeni yöntem genç-aktif hastaların kalça sorunlarında çok önemli bir yaklaşım sağlamıştır. Klasik kalça protezlerinde uyluk kemiği başı kesilmekte ve kalça protezi uyluk kemiğinin içine çakılmaktadır. Yüzey kaplama kalça protezlerinde ise baş kesilmeden biçimlendirilmekte ve kalça protezinin alt kısmı başa kemik çimentosu ile yapıştırılmaktadır.

Yuva kısmı da klasik kalça protezlerinden farklı olarak tek parçadır ve her iki yüzey de metaldir. Klasik kalça protezlerinde yine baş çapları 28-32-36 mm çaplarındadır. Yüzey kaplama kalça protezleri ise 44mm den başlar ve büyür.

Bu büyük yapısal farklar bazı çok büyük avantajlar sağlar:

  • Çıkma riski çok düşüktür
  • Kalça hareket genişliği normal kalçadan farklı değildir.
  • Geniş yüzey nedeniyle ağırlık geniş yüzeye yayıldığından yüzey aşınması çok daha azdır
  • En önemli avantajı alt kısmının değiştirilmesi kısa ve basit bir operasyonla gerçekleştirilebilir.

Fakat dezavantajları da vardır:

  • Klasik kalça protezlerin 25-30 yıllık dayanma sürelerine karşın alt kısmı 15 yıl civarında dayanır. Üst kısmının ömrü ise klasik kalça protezlerinden çok daha uzundur.
  • Kemik erimesi olan vakalarda normalde de var olan kalça kırığı riskini arttırır.
  • Operasyon tekniği klasik kalça protezine göre çok daha zordur ve sadece bu konuda deneyimli cerrahlar tarafından yapılmalıdır.

Bu nedenlerle 50 yaş altı erkek ve menapoza girmemiş kadınlarda tercih edilir. Kalça protezin değiştirilmesi çok basit bir işlem olduğundan küçük bir işlemle 40-45 yıllık sorunsuz bir yaşam sağlanır. Bu kalça protezi operasyonunu geçiren hastalar her türlü sporu yapabilirler.

Top ve Yuvanın Cinsine Göre Kalça Protezi

1.Metal baş-plastik yuva:

En eski kullanılan, en ucuz protez tipidir. Günümüzde polietilen denen plastik yuva teknolojisi çok gelişmiş ve seramik yuvalara benzer dayanıklılığa ulaşmıştır. Ancak bu yeni teknoloji dayanıklı plastikler oldukça pahalı ve çok az sayıda firma tarafından üretilebilmektedir. Yine son zamanlarda yüksek kaliteli plastik yuvalarda “oxinium” denilen özel kaplama başlar kullanılarak seramik baş ve yuvaya eşdeğer dayanıklılık elde edilmiştir.

2.Seramik baş- seramik yuva:

Son zamanlarda kullanılmaya başlanılan ve sürtünmeye karşı çok dayanıklı bir sistemdir. Genç, aşırı kilosu olmayan, kadınlarda tercih edilir.

3.Metal baş-metal yuva:

Sürtünme ve darbeye en dayanıklı kalça protezi tipidir. İleri aktivitesi olanlar, yüksek kilodakiler ve genç erkeklerde tercih edilirler. Sürtünmeyle çıkan mikroskopik ölçüdeki metal maddelerin kanda (kobalt-krom ve molibdenyum) bir miktar yükselmesi söz konusudur. Bugüne kadar bu yükselmenin hiçbir yan etkisine rastlanmamış olsa da doğum yapma olasılığı olan kadınlarda tercih edilmezler.

Bu protezlerin kaynaması için sağlıklı bir kemik yapısına gerek vardır.75 yaş alti ciddi bir sağlık sorunu olmayan hastalar bu grupta değerlendirilir. Genel sağlığı bozuk veya 80 yaş üzeri hastalarda kalça protezin uyluk kemiği içine giren parçasında zaman zaman mikro bir hareket oluşur ki bu diz bölgesine vuran ağrılara neden olabilir. Bu nedenle böyle hastalarda kalça komponenti çimentosuz, femoral komponenti çimentolu hybrid ( melez ) kalça protezi kullanılır. 80 yaş üzeri, kemik erimesi fazla olan hastalarda ise tamamen çimentolu kalça protezleri kullanılabilir. Burada bahsedilen yaş sınırları hastadan hastaya değişiklik gösterir.Kalça protezi operasyonu aslında bir kemik operasyonu gibi gözükse de bu konuda deneyimli tüm kalça protezi cerrahlarının ortak fikri aslında kalça protezi operasyonunun kemik operasyonu olduğu kadar yumuşak doku operasyonu olduğudur. Deneyimli kalça protezi cerrahlarının kemik kesimlerinde kararı sonucu etkileyebilir. Ama asıl önemli olan adele dengesinin ayarlanması, hareket kısıtlığına neden olan kapsül- adalelerin gevşetilmesi, kalça yüksekliğinin ayarlanmasıdır.

Hastaların kalça protezi operasyonu öncesi anestezi uzmanlarınca muayenesi ve bir takım kan testleri, elektro, akciğer grafileri mutlaka yapılır. Gereken hastalarda dahiliye, kardiyoloji ve diğer uzmanların muayenesi de istenir. Günümüzde kalça protezi operasyonları genellikle “epidural anestezi” ile yapılmaktadır. Belden tamamen ağrısız bir biçimde kılcal bir boru yerleştirerek buradan yapılan ilaçla hastanın belden aşağısı uyuşturularak operasyon yapılır. Hasta ameliyathane ortamını görmek istemezse uyku ilacı ile yine narkoz verilmeden operasyon esnasında gece uykusuna benzer biçimde uyutulabilir. Epidural anesteziye uygun olmayan hastalarda genel anestezi uygulanır.

Kalça Protezi Kimlere Uygundur?

Kalça eklemi artrit, kalça çıkığı ya da damarlanma bozukluğuna bağlı olarak ileri derecede hasar görmüş kişilerde, diğer tedavi yöntemleri (ilaçlar, fizik tedavi, eklem içi enjeksiyonlar ve baston kullanımı) sonuç alınmazsa kalça protezi uygulanır. Günlük yaşam aktivitelerini engelleyen şiddetli ağrı, hareket kısıtlılığı ve kısalık durumlarında kalça protezi en iyi tedavi seçeneğidir. Hastanın 60 yaş üzerinde olması tercih edilir, ancak gerekli olduğu durumlarda daha genç hastalara da uygulanabilir.

1- Kalça Kireçlenmesi

Kalçadaki kireçlenmeye bağlı rahatsızlıklarınız hayat standartınızı istemediğiniz kadar düşürdüyse protez zamanınız geldi demektir. Buradan anlaşılabileceği gibi ameliyat zamanlamasına doktor ile birlikte hasta karar verir.

2- Kalça Kırıkları

Kalçanın boyun çevresi kırıklıklarının bir kısmı kaynama özelliğine sahip değildir. Bu nedenle kırık parçanın ameliyatla çıkarılması ve kalça fonksiyonlarının devamı için protez uygulanması gerekir.

3- Avaskuler Nekroz

Avaskuler Nekroz; kalça ekleminin baş kısmını besleyen damar yapısının bir kısmının fonksiyonunu kaybederek femur başının canlı bölümünün ölmesi ve sonrasında buranın çökmesidir. Uzun süreli veya yüksek doz kortizon kullanımı, alkolizm gibi gibi nedenlerle Avaskuler Nekrozun ileri evrelerinde veya diğer tedavi yöntemleri yetersiz kaldığında kalça protezi ile tedavi edilir.
İleri yaşı ve osteoporozu olan hastalara çimentolu protez uygulanmalıdır. 60 yaş civarındaki hastalarda çimentosuz protez uygulanır. Çimentosuz protezlerde; protez üzerinde büyüyen kemik yapı, protezi vücudun bir parçası gibi tespit eder. Kaynama için sağlıklı kemik yapısına gerek vardır. 70 yaş üzeri ve sağlık sorunu olan hastalarda femura çimentolu uygulama yapılır.

Doktorunuza Sorun :

Sağlık sorunlarınızın çözümü hakkında Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Nejat Güney’e danışın. Ortopedi ve travmatoloji alanındaki sorunlarınız için en şeffaf ve dürüst ortamlarda tedavi talebinde bulunun.

(*) Doldurulması zorunlu alanlar.